स्मृतीबनातून

  प्रसन्न बिलावल सकाळी लवकर जाग आली होती. तशी ती बरेचदा येते. अशी लवकर येणारी जाग कधी कधी पदरी काहीतरी दान टाकून जाते. सकाळी दारावर येणारा डोक्यात मोरपिस खोवलेला वासुदेव म्हणतो न दान पावलं, यावेळीही नेमकं तसच झालं.  मी राहत असलेल्या परिसरात आजुबाजूला उद्यानं, मंदिरं, शाळा आहेत. खरंतर  त्या दिवशी स्वातंत्र्यदिनाची सुटी होती. पण ध्वज वंदनासाठी प्रभात फेरीला जायचं असल्यानं रोजची पहाट फेरी सायं फेरीत बदलण्याचा निर्णय घेतला. तयार होत असताना ‘ ओम् जय जगदीश हरे' ही विशेषतः हिंदी भाषकात  लोकप्रिय असलेली आरती कानावर आली. ती तशी रोजच कानी पडते मात्र त्या दिवशी सकाळच्या त्या प्रसन्न भारलेल्या वातावरणात त्या आरतीचे सूर मनापर्यंत झिरपले आणि तिथेच राहिले. तयार होऊन प्रभात फेरीला गेलो, ध्वजारोहण केलं. आपलं राष्ट्रगीत ' जन गण मन अधिनायक जय हे’ सुरेल गायलं गेलं. लग्न समारंभात मंगलाष्टकं, पूजाविधी नंतर आरती आणि इतर कार्यक्रमात राष्ट्रगीत सुरेल ऐकायला मिळणं ही एक पर्वणीच असते. त्या दिवशी यातल्या दोन गोष्टी छान जुळून आल्या होत्या. अल्पोपहार करत असताना नुकत्याच झालेल्या राष्ट्रगीताचे स्...

मोक्ष कदंबाची शीतल छाया मृत्तिकेचा सुवास ओला  स्नेहानी करिता पुकारा  किंवा एकांतात रमता मन हे निवांत असता  हळूच ते निरव होता येई तो वाजवित पावा मोक्ष काय तो हाच असावा! नितीन सप्रे 290820262100

आषाढ सरीं उन्मळून बरसत होत्या. योगायोगाने त्याचवेळी बेगम अख्तर यांनी गायलेली शकील बदायुनी यांची सुप्रसिद्ध गझल 'ए मोहोब्बत तेरे अंजाम पे रोना आया’ ऐकताना मनात उमटलेले मराठी रूप. प्रीतरीती प्रीती तुझ्या रीतीने आज डोळे भरून आले न जाणे तव भासानी का डोळे भरून आले? वाट पाहता तुझी रोज ती सांज  ढळते आज सांजवेळी कसे डोळे भरून आले? कधी दैवाचा दगा कधी जग त्रागा करे प्रेमात पावला गणिक डोळे भरून आले जेव्हा कधीही जगी या होते स्मरण प्रितीचे मात प्रेमातली स्मरून डोळे भरून आले नितीन सप्रे 150720262315

आत्मशोध भेटू नये वाटे, आताशा कुणाला भेटावे आपुल्यातील आपल्याला जे भेटले, चेहरा वाचत गेले मन ते अनोळखी राहून गेले उपयोग काय, या परिचयाचा अश्रू न टिपे, तो शेव परक्याचा  असता वेढा भोवती, कृतघ्नांचा धावाही निष्फळ ठरे, देवतेचा दुःख  इतरांस , सांगावे कशाला क्षेम अपुले, पुसावे आपणाला नितीन सप्रे 25062026

स्वरशब्दांत नखशिखांत  रमलेला सुधीर कवी प्रतिभा! ती अशी सहजी कुणावर प्रसन्न होत नाही. अथक साधना किंवा प्रयत्नांनी ही, तिला वश करून घेता येईलच असं नाही. तिचा कृपाप्रसाद हा बहुदा पूर्व संचिताचा भाग असतो. पण तिचा एखादा कटाक्ष ज्याच्यावर पडतो, त्याची स्थिती ‘माझे मन तुझे झाले, तुझे मन माझे झाले’ अशी होऊन जाते. इतकेच नव्हे, तर 'माझे प्राण तुझे प्राण, उरले ना वेगळाले’ अशा अद्वैतावस्थेचा अनुभव येतो. एकदा का प्रतिभा आणि कलावंत यांच्यात हा तादात्म्य भाव रुजला, की मग पुढची वाटचाल विलक्षण होऊन जाते. ​ “मला लागे तुझी आस, तुला जडे माझा ध्यास तुला मला चोहीकडे, माझे तुझे होती भास॥ ​ माझ्यातून तू वाहसी, तुझ्यातही मी पाहसी तुझ्यामाझ्यातले सारे, गूज माझ्यातुझ्यापाशी॥ ​ तुझी माझी पटे खूण, तुझी माझी हीच धून तुझे प्राण माझे प्राण, माझे मन तुझे मन॥” या सुधीर शब्दांना, संधिकाळी आळविल्या जाणाऱ्या पुरिया धनश्रीचे, विरह भावना गडद करणाऱ्या, सुधीर स्वरांच कोंदण लाभलं, तर संधिप्रकाशाची शांतता, कोमल रिषभ आणि तीव्र मध्यम स्वरांचं आंदोलन हे निसर्गालाही विरहाच्या रंगात रंगवून टाकेल. मग ही सुरावट मनाल...

(जीवन विकास ऑगस्ट 2026) ‘राधा को साथ लाना  ’ खरं तर रोज कितीतरी गोष्टी आपल्या नजरे खालून जात असतात, कानावर पडत असतात. मात्र या सगळ्याच आपल्या स्मृतीं मध्ये जागा मिळवतात असं नाही. आयुष्यभरात प्रत्येक जण कितीतरी साहित्य, गीतं, कविता, रचना वाचत असतो, ऐकत असतो. कालौघात त्यातलं कित्येक स्मृती–कोषातून बाहेर फेकल्या जातं. ऐकताना, वाचताना कदाचित हे जाणवतही नाही पण काही गोष्टी अगदी नकळत स्मृती पटलावर कायमच्या कोरल्या जातात. स्मृतीबनात त्या जागा मिळवतात.  चाळीस एक वर्षांपूर्वी रस्तामार्गे काश्मीर प्रवास करत होतो. सुमारे 12 दिवस बस हेच घर होतं. त्यावेळी बहुतेक रोज सकाळ– संध्याकाळ बस मध्ये लागणारी अनुप जलोटा यांनी गायलेली एक सुरेल, सुंदर पारंपरिक रचना हळूच मनाच्या कोपऱ्यात कधी जाऊन दडली हे त्यावेळी कळलंच नाही. त्यानंतर पुढे कधीतरी अभिषेकी बुवांनी भैरवी रागात बांधलेलं; अंतरे वेगळे असले तरी तोच मुखडा, असे  सवाई गंधर्व महोत्सवात गायलेले  भजन ऐकलं आणि स्मृतीबनात सळसळ झाली. अनेक विचार उचंबळून आले. ही रचना म्हणजे एक वैष्णव भजन आहे. कर्त्याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करता, काही ठिकाणी ती भ...